ABD'deki en basit şirket yapısıdır; tek bir kişi tarafından sahiplenilir ve işletilir. Ayrı bir tüzel kişilik oluşturmaz; yani sahip ile şirket hukuken aynı kişidir ve şirket geliri sahibin kişisel vergi beyanında gösterilir.
Sole Proprietorship nedir?
Şahıs şirketi, ABD'de iş yapmanın en dolaysız yoludur: gerekli lisans ve izinler dışında eyalete resmî bir kuruluş kaydı yaptırmayı gerektirmez. Bu yapıda sahip ile şirket arasında hukuki bir ayrım yoktur. Dolayısıyla tüm kâr, zarar, borç ve yükümlülüklerden sahibi kişisel olarak sorumludur. Şirket dava edilirse ya da borcunu ödeyemezse; banka hesapları, gayrimenkul ve diğer kişisel varlıklar risk altına girer.
Vergi açısından şahıs şirketi bir "pass-through" (geçişli) yapıdır. Şirket kendi adına beyanname vermez; sahibi tüm gelir ve giderleri kişisel beyannamesinde, genellikle Schedule C (Form 1040) ile bildirir. Bu, kurumlar vergisi beyanının karmaşıklığını ortadan kaldırır; ancak net kazancın tamamı üzerinden serbest meslek vergisi (self-employment tax) ödenir.
ABD dışında yaşayanlar için şahıs şirketi hem yaygın değildir hem de çoğu durumda pratik değildir. Ayrı bir tüzel kişilik olmadığı için sorumluluk koruması bulunmaz; ayrıca yurt dışında yaşayanlar çoğu zaman ABD'de fiziksel olarak bulunup şahıs şirketi işletmek için gereken çalışma iznini alamaz. Ayrı bir şirket yapısı olmadan ABD'de banka hesabı açmak, ticari kredi geçmişi oluşturmak veya yatırımcı çekmek de zorlaşır.
LLC ile şahıs şirketi arasındaki farklar esas olarak sorumluluk koruması, vergilendirme, kurumsal güvenilirlik ve şekil şartlarında toplanır. Şahıs şirketi kurulması en basit ve en ucuz yapıdır; çoğu zaman yerel izinler dışında bir şey gerektirmez, ancak şirket ile sahip arasında hiçbir hukuki ayrım sağlamaz; yani tüm borç ve hukuki taleplerden sahibi kişisel olarak sorumludur. LLC ise ayrı bir tüzel kişiliktir ve doğru yönetildiğinde sahibinin kişisel varlıklarını şirket yükümlülüklerinin çoğundan korur. Her ikisi de geçişli vergilendirmeye tabi olabilir; ancak LLC ayrıca corporation gibi vergilendirilmeyi seçebilir. Şahıs şirketi kolay ve düşük maliyetlidir ama risklidir; bankalar, yatırımcılar ve iş ortakları nezdinde güvenilirliği sınırlı kalabilir. LLC daha fazla evrak ve masraf gerektirir; buna karşılık sorumluluk koruması, esnek vergilendirme seçenekleri sunar ve büyümeye daha uygun, daha kurumsal bir yapı olarak görülür.
Şahıs şirketi; ABD'de yaşayan serbest çalışanlar, danışmanlar ve çok küçük işletmeler için kurulumu kolay ve ucuz olduğu için caziptir. Pek çok kişi doğrudan kendi adıyla iş yapmaya başlar; isterse "Doing Business As" (DBA) adı altında da faaliyet gösterebilir.
Bu yapının sadelik, doğrudan kontrol ve az evrak gibi avantajları olsa da; özellikle sorumluluk ve kurumsal güvenilirlik açısından ciddi dezavantajları vardır. Girişimcilerin çoğu, hukuki koruma kazanmak ve daha geniş iş fırsatlarına erişmek için zamanla LLC ya da corporation yapısına geçer.