
Türkiye'de yaşıyorsun, ABD'de bir LLC'n var ve aklındaki soru şu: "Aynı kazanç için hem ABD'ye hem Türkiye'ye vergi mi ödeyeceğim?" Çifte vergilendirme endişesi, Türk girişimcilerin en sık sorduğu vergi sorusu. Bu yazıda Türkiye–ABD çifte vergilendirme anlaşmasının pratikte ne yaptığını, LLC gelirinin nerede vergilendiğini, mahsubun nasıl işlediğini ve hangi formların gerektiğini anlatıyoruz.
Kısa Cevap: Anlaşma İki Kez Vergi Ödememek İçin Ne Sağlar?
Kısa cevap: Genellikle aynı gelir için iki kez tam vergi ödemezsin, ama bu "hiç vergi ödemezsin" demek değil. Türkiye–ABD çifte vergilendirme anlaşması üç şey yapar:
1. Vergileme hakkını paylaştırır: ABD, bir Türkiye mukiminin ticari kazancını genellikle yalnızca ABD'de bir işyeri (ofis, çalışan gibi sabit bir varlık) varsa vergileyebilir.
2. Stopajı sınırlar: ABD kaynaklı temettü, faiz ve gayrimaddi hak bedellerinde ABD'nin keseceği vergiyi %30'dan anlaşma oranlarına indirir.
3. Mahsup imkânı verir: ABD'de vergi ödediysen, bunu Türkiye'deki gelir vergisinden düşebilirsin. Ancak düşebileceğin tutar, aynı gelir için Türkiye'de hesaplanan vergiyi aşamaz.
Pratikte: Türkiye'den çalışıp ABD'de işyeri olmayan tek üyeli bir LLC'de ABD federal gelir vergisi çoğu zaman doğmaz. Yani çifte vergilendirme de oluşmaz. Ama Türkiye mukimi olarak dünya gelirin Türkiye'de vergilendirilir. Gelirin nasıl beyan edileceğini bir mali müşavirle netleştir.
Çifte Vergilendirme Nedir?
Çifte vergilendirme, aynı gelirin iki ayrı ülke tarafından vergilendirilmesidir. Genellikle bir ülke gelirin kaynağı olduğu için, diğeri de kişinin mukim olduğu ülke olduğu için vergi talep eder. Kavramın tanımı için çifte vergilendirme sözlük maddesine bakabilirsin.
ABD LLC'si olan bir Türk girişimci için iki ülkenin bakış açısı şöyle:
- Türkiye: Türkiye'de yerleşmiş sayılan kişileri tam mükellef kabul eder ve dünya genelindeki gelirlerini vergiler. İkametgâhı Türkiye'de olanlar ve bir takvim yılında Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla kalanlar bu kapsamdadır.
- ABD: Yabancı bir kişiyi genellikle yalnızca ABD kaynaklı gelirleri ve ABD'deki ticari faaliyetle bağlantılı gelirleri için vergiler.
Anlaşma, bu iki iddianın çakıştığı yerde hangi ülkenin önce ve ne kadar vergileyeceğini belirler.
Türkiye–ABD Anlaşması: Kapsam ve Temel Kurallar
Türkiye ile ABD arasındaki gelir vergisi anlaşması 28 Mart 1996'da imzalandı ve hâlâ yürürlükte.
Kapsadığı vergiler: ABD'de federal gelir vergisi, Türkiye'de gelir vergisi ve kurumlar vergisi. ABD eyalet vergileri anlaşmanın kapsamında değildir. Eyaletin yıllık rapor ücreti veya franchise vergisi gibi yükümlülükler anlaşmadan etkilenmez.
Temel kurallar:
Konu | Anlaşmanın kuralı |
|---|---|
Mukimlik (Md. 4) | Kimin hangi ülkenin mukimi sayılacağını belirler. İki ülkede de mukim sayılırsan, bağlar testiyle tek ülke seçilir |
Ticari kazanç (Md. 7) | Diğer ülke ancak kazanç oradaki bir işyerine atfedilebiliyorsa vergileyebilir |
İşyeri (Md. 5) | Sabit bir işyeri (ofis, şube, fabrika). Yalnızca depolama, teşhir veya teslimat için kullanılan yerler tek başına işyeri sayılmaz. Senin adına sözleşme imzalayan bağımlı bir temsilci ise işyeri oluşturabilir |
Serbest meslek (Md. 14) | Diğer ülkede sabit bir yer varsa veya 12 aylık dönemde 183 günden fazla orada bulunursan, o ülke de vergileyebilir |
Temettü, faiz, gayrimaddi hak (Md. 10–12) | Kaynak ülkenin stopajı sınırlanır (tablo aşağıda) |
Mahsup (Md. 23) | Türkiye, ABD'de ödenen vergiyi Türk vergisinden indirir; ancak indirim aynı gelire düşen Türk vergisini aşamaz |
Tek Üyeli LLC (Disregarded) Geliri: ABD'de mi Türkiye'de mi Vergilenir?
Varsayılan olarak tek üyeli bir LLC, ABD vergi sisteminde disregarded entity sayılır. Yani vergi açısından ayrı bir kişi değildir; gelir doğrudan sahibine, yani sana ait sayılır. Bu yüzden asıl soru LLC değil, senin ABD'de ticari faaliyetin olup olmadığıdır.
ABD tarafı:
- İşi Türkiye'den yürütüyorsan ve ABD'de ofisin, çalışanın ya da senin adına sözleşme yapan biri yoksa, gelir genellikle ABD'de ticari faaliyetle bağlantılı (ECI) sayılmaz. ABD federal gelir vergisi çoğu zaman doğmaz.
- Gelir ECI sayılsa bile, anlaşma ABD'nin vergileme hakkını işyeri şartına bağlar. Ancak anlaşma avantajını kullanmak genellikle ABD'de beyanname vermeyi ve bu pozisyonu bildirmeyi gerektirir.
- Vergi çıkmasa da LLC'nin Form 5472 ve pro forma Form 1120 yükümlülüğü devam eder. Anlaşma bu bildirimi kaldırmaz. Detaylar Form 5472 yazımızda.
Türkiye tarafı:
- Türkiye mukimi olarak LLC'den elde ettiğin gelir Türkiye'de beyana tabi olabilir. Gelir vergisi %15 ile %40 arasında artan oranlarla hesaplanır.
- Önemli belirsizlik: Türk mevzuatında, ABD'de vergi açısından "görmezden gelinen" bir LLC'nin nasıl nitelendirileceği açıkça düzenlenmemiştir. Gelir, sahibinin ticari kazancı olarak da görülebilir, LLC'den sana aktarıldığında kâr payı olarak da. Bu ayrım, beyanın zamanlamasını, istisnaları ve mahsubu doğrudan etkiler.
- Bu yüzden ilk yılın başında bir Türk mali müşavirle gelirin nasıl beyan edileceğini yazılı olarak netleştirmeni öneririz.
ABD'de Vergi Doğarsa Türkiye'de Mahsup Nasıl Yapılır?
ABD'de vergi ödediğin bir gelir, Türkiye'de de beyana tabiyse, ABD'de ödediğin vergiyi Türkiye'deki gelir vergisinden düşebilirsin. Buna mahsup denir. Dayanağı, anlaşmanın 23. maddesi ve Gelir Vergisi Kanunu'nun 123. maddesidir.
Temel şartlar:
- Ödenen vergi gelir üzerinden alınan bir vergi olmalı. Eyalet ücretleri veya harçlar mahsup edilemez.
- Ödeme belgelenmeli. Vergiyi gösteren belge, ABD'nin yetkili makamından alınmalı ve Türk konsolosluğu ya da apostil ile onaylanmalı.
- Belgeler zamanında verilmeli. Belge taksit zamanına kadar gelmezse, yurt dışı kazanca düşen vergi bir yıl ertelenir; belge bu süre içinde vergi dairesine verilirse mahsup yapılır. Geç kalırsan mahsup hakkını kaybedebilirsin.
- Sınır: Mahsup edilecek tutar, o gelire Türkiye'de isabet eden vergiyi aşamaz. Anlaşma kapsamındaki gelirlerde ayrıca anlaşmadaki oran sınırı geçerlidir.
Basit örnek (varsayımsal rakamlar):
Durum | ABD'de ödenen | Türkiye'de aynı gelire düşen vergi | Mahsup | Türkiye'de ödenecek |
|---|---|---|---|---|
A | 1.000 $ | 1.500 $ | 1.000 $ | 500 $ |
B | 1.500 $ | 1.000 $ | 1.000 $ | 0 $ (aradaki 500 $ iade edilmez) |
Yani toplam yükün, iki ülkeden hangisinin vergisi yüksekse yaklaşık o kadar olur. Vergi iki kez tam olarak ödenmez.
Stopaj Oranları: Temettü, Faiz, Gayrimaddi Hak Bedeli
ABD kaynaklı bu ödemelerde anlaşma yoksa genel stopaj oranı %30'dur. Türkiye mukimleri için anlaşma bu oranı şöyle sınırlar:
Gelir türü | Anlaşmadaki azami ABD stopajı | Not |
|---|---|---|
Temettü (genel) | %20 | Bireyler dahil. Örneğin kurumsal vergilendirmeyi seçmiş bir LLC'nin sana dağıttığı kâr |
Temettü (şirket sahip) | %15 | Alıcı, ödeyen şirketin oy hakkı taşıyan hisselerinin en az %10'una sahip bir şirketse |
Faiz (genel) | %15 | — |
Faiz (banka/finans kuruluşu kredisi) | %10 | Finans kuruluşunun verdiği krediye ödenen faiz |
Faiz (devlet) | %0 | Devlet veya merkez bankasına ödenen ya da devlet garantili faiz |
Gayrimaddi hak bedeli (royalty) | %10 | Telif, patent, know-how gibi |
Sınai, ticari veya bilimsel ekipman kirası | %5 | Anlaşmada royalty sayılır |
Kaynak: Türkiye–ABD gelir vergisi anlaşması Md. 10–12 ve IRS vergi anlaşması tablosu (Mayıs 2023 revizyonu).
Dikkat: Sık karşılaşılan bir hata, temettü oranını herkes için %15 sanmaktır. Birey olarak sahibi olduğun bir şirketten aldığın temettüde azami oran %20'dir. Ayrıca kesilen stopaj, bu gelirin Türkiye'deki vergisini ortadan kaldırmaz. Gelir Türkiye'de beyan edilir ve ABD stopajı yukarıdaki kurallarla mahsup edilir.
Anlaşmadan Yararlanmak İçin Gereken Formlar (W-8BEN / W-8BEN-E)
Anlaşma oranları kendiliğinden uygulanmaz. Sana ödeme yapan ABD'li kuruma yabancı olduğunu ve anlaşmadan yararlandığını bildirmen gerekir:
Form | Kim verir | Ne işe yarar |
|---|---|---|
W-8BEN | Bireyler | Yabancı statünü bildirir ve anlaşma oranını talep eder (Türkiye ve ilgili madde belirtilir) |
W-8BEN-E | Şirketler (yabancı kuruluşlar) | Aynı amaç, şirket için |
Pratik notlar:
- Formu ödeme yapan kuruma verirsin, IRS'e değil.
- Formda vergi kimlik numarası istenir. Yabancılar için bu, ABD numarası olabileceği gibi Türkiye'deki vergi kimlik numaran da olabilir.
- Bazı durumlarda Türk vergi dairesinden alınan mukimlik belgesi de istenebilir.
- Tek üyeli LLC'n varsa hangi formu kimin adına vereceğin, LLC'nin vergi statüsüne bağlıdır. Ayrıntılar için W-8BEN ve W-8BEN-E formları sözlük maddesine bakabilirsin.
Senaryolar: Freelancer, E-Ticaret, SaaS
Aşağıdaki örnekler kurgusaldır ve genel durumu gösterir. Kendi durumun için profesyonel görüş al.
1. Freelancer: Ece, İzmir'den ABD'li müşterilere tasarım hizmeti veriyor. Wyoming'de tek üyeli bir LLC'si var, tüm işi Türkiye'den yapıyor, ABD'de ofisi veya çalışanı yok.
- ABD: Genellikle federal gelir vergisi doğmaz. Form 5472 ve pro forma 1120 verilir.
- Türkiye: Gelir Türkiye'de beyana tabi olabilir.
- Çifte vergilendirme: Pratikte oluşmaz, çünkü ABD vergi almaz. Ece'nin asıl işi Türkiye beyanını doğru yapmaktır.
2. E-ticaret: Mert, Amazon FBA ile ABD'de ürün satıyor. Ürünleri Amazon'un ABD depolarında duruyor.
- ABD: Satışların ABD'de ticari faaliyet sayılıp sayılmayacağı tartışmalıdır. Anlaşmaya göre yalnızca depolama ve teslimat için kullanılan yerler tek başına işyeri oluşturmaz. Bu durumda ABD'nin vergileme hakkı sınırlanabilir, ama bunu kullanmak genellikle ABD'de beyanname vermeyi gerektirir.
- Eyalet: Satış vergisi gibi eyalet yükümlülükleri anlaşmanın dışındadır.
- Türkiye: Kazanç Türkiye'de beyana tabi olabilir.
3. SaaS: Zeynep'in yazılım şirketinin ABD'de bir satış çalışanı ve küçük bir ofisi var.
- ABD: Bu, büyük ihtimalle bir işyeridir. Ofise atfedilen kazanç ABD'de vergilenir.
- Türkiye: Aynı kazanç Türkiye'de de beyana tabi olabilir. ABD'de ödenen vergi, belgelenirse mahsup edilir.
- Çifte vergilendirme: Mahsup sayesinde vergi iki kez tam ödenmez. Ama iki ülkede beyan, belge ve süre takibi gerekir.
Clemta Nasıl Yardımcı Olur?
Clemta, ABD tarafındaki yükümlülükleri yönetir:
- Form 5472 ve pro forma 1120
- ABD tarafındaki federal beyanlar ve gerektiğinde bir CPA ile görüşme
Türkiye tarafındaki beyan için kendi mali müşavirinle çalışmanı öneririz. İki tarafın aynı rakamlarla konuşması en sık yapılan hataları önler. ABD'de nasıl bir uzmanla çalışacağını ABD'de mali müşavir / CPA ile çalışmak yazısında anlattık. ABD beyanların için federal vergi beyanı hizmetimize göz atabilirsin.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye ile ABD arasında çifte vergilendirme anlaşması var mı?
Evet. 1996'da imzalanan gelir vergisi anlaşması yürürlükte. ABD federal gelir vergisini ve Türkiye'deki gelir ve kurumlar vergisini kapsar, ABD eyalet vergilerini kapsamaz.
ABD'de LLC'm var, Türkiye'de vergi öder miyim?
Türkiye mukimiysen dünya gelirin Türkiye'de vergilendirilir. LLC gelirinin hangi gelir türü olarak beyan edileceği net değildir, mali müşavirinle belirle. ABD'de vergi ödediysen, belgeleyerek Türkiye'deki vergiden düşebilirsin.
ABD'de hiç vergi ödemiyorsam anlaşmanın bana faydası var mı?
Doğrudan mahsup edeceğin bir vergi olmaz. Ama anlaşma ABD'nin vergileme hakkını işyeri şartıyla sınırlar ve temettü, faiz, royalty stopajlarını düşürür. Bu oranları W-8BEN veya W-8BEN-E ile talep edersin.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel vergi veya hukuk tavsiyesi değildir. ABD tarafı için bir CPA'ya, Türkiye tarafı için bir mali müşavire danış.

Şevval Yeşilyurt
Clemta'da Tax Specialist


