Delaware, Fortune 500 şirketlerinin yarısından fazlasına ev sahipliği yapar. Bunun sebebi sadece mahkemelerinin kalitesi değil, aynı zamanda vergi sisteminin öngörülebilir olmasıdır. Ancak Türk girişimciler için bu sistemin Türkiye’deki karşılığını bulmak bazen zordur.
Örneğin, “Franchise Tax” isminin aksine ticari bir bayilik ücreti değildir. Bu bir gelir vergisi de değildir; Delaware’de kurulu olan her şirketin, o eyalette tüzel kişilik olarak var olma hakkı için ödediği bir “imtiyaz vergisidir” (privilege tax). Bunu şirketinizin “yaşama hakkı” için devlete ödediği, standart bir abonelik bedeli olarak görebilirsiniz.
Eğer bu ödemeyi yapmazsanız, Delaware eyaleti şirketinizin durumunu “Geçersiz” (Void) veya “Pasif” (Inactive) olarak işaretler. Bu durum, çok yüksek gecikme cezalarına yol açmasının yanı sıra, en kritik nokta olarak şirketinizin sağladığı yasal korumayı (sınırlı sorumluluk kalkanını) kaybetmenize neden olabilir.
Bu rehberde, LLC ve C Corporation yapıları için Delaware’e ödemeniz gereken vergileri, hesaplama yöntemlerini ve kritik tarihleri en sade haliyle anlattık.
1. Delaware LLC Vergi Oranları (Franchise Tax)
Eğer bir LLC (Limited Liability Company) kurduysanız, vergi yükümlülüğünüz nispeten basittir. Delaware eyaleti, LLC’lerden kar üzerinden bir pay (Gelir Vergisi) almaz. Bunun yerine sabit bir ücret talep eder.
Sabit Yıllık Vergi (annual Franchise Tax)
Delaware’de kurulu her LLC, geliri ne olursa olsun (ister hiç kazancınız olmasın, ister milyon dolarlar kazanın), her yıl eyalet tarafından belirlenen sabit bir imtiyaz harcı (Franchise Tax) ödemek zorundadır.
Bu tutar güncel oranlarla yıllık 300 $ seviyesindedir. ancak eyalet yönetiminin bu tutarı değiştirme hakkı saklıdır.
- Ne Zaman Ödenir? Her yıl en geç 1 Haziran tarihine kadar.
- Gecikirse Ne Olur? Ödemenin yapılmaması durumunda sisteme otomatik olarak bir gecikme cezası yansıtılır ve borç üzerinden aylık faiz işlemeye başlar.
Önemli ayrıntı: Bu vergi Federal Gelir Vergisi (IRS) ile karıştırılmamalıdır. Eyalete ödenen bu tutar, sadece şirketinizin yasal varlığını sürdürmesi içindir. Ticari kazancınızın vergisi ayrıca IRS’e beyan edilir.
2. Delaware C Corp Vergi Oranları
C Corporation (anonim Şirket benzeri yapı) sahibiyseniz hesaplar biraz daha detaylıdır. C Corp’lar için ödenmesi gereken iki tür vergi bulunur:
A) Kurumlar Vergisi (Corporate Income Tax)
Delaware eyaleti, sadece eyalet sınırları içinde elde edilen gelirlerden, güncel oranla %8.7 civarında bir Kurumlar Vergisi alır.
- İyi Haber: Eğer operasyonunuz Delaware dışındaysa (örneğin şirketi Türkiye’den yönetiyor, ürünleri farklı bir ülkeden tedarik edip amerika genelindeki müşterilere satıyorsanız), Delaware içinde fiziksel bir ticari faaliyetiniz olmadığı için genellikle bu eyalet vergisinden muaf olabilirsiniz. (ancak her zaman Federal Vergi oranları geçerlidir).
B) Franchise Tax (Yıllık İmtiyaz Harcı)
LLC’lerin aksine, C Corp’lar için Franchise Tax sabit değildir; şirketin sahip olduğu hisse senedi yapısına ve mal varlığına göre değişkenlik gösterir. İki farklı hesaplama yöntemi vardır ve Delaware size varsayılan olarak en yüksek tutarı bildirebilir. Sizin düşük olan yöntemi seçip beyan etmeniz gerekir.
Yöntem 1: Yetkili Hisse Yöntemi (authorized Shares Method)
Şirketinizin toplam hisse adedine göre hesaplanır. Hissedarlarınıza dağıttığınız veya dağıtmadığınız tüm yetkili hisseler (authorized Shares) bu hesaba dahildir.
- Düşük hisse sayısına sahip şirketler için minimum vergi tutarları daha uygundur.
- Hisse sayısı arttıkça ödenecek vergi de kademeli olarak artar.
Yöntem 2: Varsayılan Sermaye Yöntemi (assumed Par Value Method)
Genellikle çok sayıda hissesi olan ama mal varlığı (assets) düşük olan startup’lar için bu yöntem tercih edilir. Bu yöntemle hesaplandığında vergi, genellikle yüksek hisse sayısına rağmen asgari seviyelerde kalabilir.
- C Corp Ödeme Tarihi: Her yıl en geç 1 Mart tarihine kadar ödenmelidir. Yanında mutlaka Yıllık Rapor (annual Report) da sunulmalıdır ve bu raporun da ayrı bir dosyalama ücreti bulunur.
3. Delaware’de “Vergi Cenneti” Efsanesi Doğru mu?
Delaware’in vergi avantajı, “vergi ödememek” değil, “gereksiz vergi ödememek” üzerine kuruludur. İşte Türk girişimciler için en büyük avantajlar:
- Satış Vergisi (Sales Tax) Yoktur: Delaware’de eyalet bazlı bir satış vergisi (%0) yoktur. ancak amerikalı müşterilere satış yapıyorsanız, müşterinizin yaşadığı eyaletin vergisini toplamanız gerekebilir (Nexus kuralı).
- Gayrimaddi Haklar Vergisi Yoktur: Telif hakları, patentler gibi varlıklardan elde edilen gelirler için eyalet vergisi alınmaz.
- Hisse Senedi Transfer Vergisi Yoktur: Şirketinizi sattığınızda veya hisse devrettiğinizde eyalete vergi ödemezsiniz.
4. Kritik Tarihler Takvimi
Vergi dairesiyle sorun yaşamamak için bu tarihleri takviminize not etmenizde fayda var:
| Şirket Türü | Vergi Türü | Son Ödeme Tarihi | Tutar Bilgisi |
| LLC | Franchise Tax | 1 Haziran | Yıllık Sabit Tutar |
| C Corp | Franchise Tax & annual Report | 1 Mart | Hisse ve Varlığa Göre Değişir |
| Tüm Şirketler | Federal Vergi Beyanı (IRS) | 15 Nisan | Gelire Göre Değişir |
Sonuç: Sürprizlerle Karşılaşmayın
Delaware, iş dünyası için en prestijli ve güvenli limandır. ancak bu prestijin, yıllık sabit ödemeler gibi bakım maliyetleri vardır. Özellikle C Corp sahibiyseniz, Mart ayında gelen yüksek vergi bildiriminden korkmayın; doğru hesaplama yöntemiyle (assumed Par Value) bu tutarı yasal olarak minimum seviyeye çekmek mümkün olabilir.
Vergi tarihleri ve hesaplamalar karmaşık görünebilir. Clemta, şirketinizin türüne göre ödemeniz gereken Franchise Tax (imtiyaz harcı) tutarını analiz eder, en uygun maliyetli yöntemi seçer ve ödemelerinizi gecikme cezasına düşmeden yapmanızı sağlar. Böylece siz vergi kodlarıyla değil, işinizi büyütmekle uğraşırsınız.
